اَهریمَن
اَهریمَن: (در اوستا «اَنگْرَمَینیو» و در پهلوی و فارسی اَهرِمَن یا اَهریمن یا آهِرْمَن به معنی «مینویِ ستیهنده و دشمن») نام یکی از دو مینویِ اصلی در اسطورهی آفرینش نزد ایرانیان است که در برابر «سْپِنتَ مَینیو» (سپندمینو) قرار دارد. در ادبیات پارسی میانه، از اهریمن با عنوان گَنامینو (ganâg mênôg) به معنی «مینوی از میان برنده و نابودکننده» و با صفت zadâr kâmag (مایل به از میان بردن و نابود کردن) نیز یاد شده است.
در اوستای نو و ادبیات دینی مزداپرستان، اهریمن سرکرده و سالار کَمالهدیوان (دیوان هَمِستار و دشمن امشاسپندان) و دیگر دیوان و جادوان و پریان و برترین دشمن «هُرمَزد» (اهورهمزدا) است.
در گاهان، تنها یک بار (یسـ ٤٥، بند ۲) از او نام برده شده، اما در اوستای نو نام او بارها آمده و سرکردهی همهی دیوان و آفریدگار همهی آفرینش ناپاک و همهی پتیارگان ستیهنده با آفرینش اهورایی (همچون اژی دهاک) و پدیدآورندهی همهی بیماریها و ناخوشیها و زشتیها و تباهیها خوانده شده است و سرانجام در کشمکش با نیروهای اهورایی شکست میخورد.
در وندیداد گفته شده که کنام و پایگاه اهریمن در آپاختر (= شمال) و در دوزخ است.
در اساطیر ایرانی، دوران نبرد «سْپِنتَ مَینیو و اَنگْرَمَینیو» (هُرمَزد و اهریمن) دوازده هزار سال است که هزارههای دهم تا دوازدهم (روزگار پیدایی سوشیانتهای سهگانه) واپسین دورهی آن است و در پایان آن، اهریمن دچار شکست نهایی میشود و جهان اَشَه آغاز میگردد. این دوران دوازدههزارساله را «زمان کرانمند» میگویند، در برابرِ «زمان درنگ خدای» یا «زمان بیکرانه» یا زمان ازلی ـ ابدی (← زروان)