اَشَی
اَشَی: (در پهلوت اَرت و اَرد) نام ایزدبانویِ توانگری و پاداش و گَنجورِ اهورهمزداست که غالباً با صفت «وَنگوهی» (بِه، نیک) همراه میآید و در پهلوی گاه نام و صفت او را در هم آمیخته و بهگونهی «اَرشَشوَنگ» (یا اَشیشوَنگ یا اَششوَنگ یا اَهرشوَنگ یا اَهلیش وَنگ) درآوردهاند.
در گاهان (گذشته از فروزههای مزدا اهوره)، از اَشَی در کنار آذر و سروش نام برده میشود، اما برخی از پژوهندگان گاهان برآناند که این نامها در سرودهای زرتشت جنبهی شخصی ندارد و مفاهیمی آهیخته را بیان میدارد. در اوستای نو، خویشکاری این ایزدبانو در جهان استومند، بخشیدن دارایی و خواسته و خوشی به پرهیزگاران و اَشَوَنان است و در جهان مینُوی، در روز پسین، بخشیدن پاداش کردارهای نیک و پادافرهی کردارهای بد به دست اوست.
در تفسیر واژهی «اَشَی» آمده است: «توانگری که از درستکاری و اَشَوَنی است.» (گپ.)
اَشَی از همنشینان و یاوران ایزد سروش است و نگاهبانی بیست و پنجمین روز ماه بدو سپرده شده و شکوفههای بهاری ویژهی اوست. ایزدبانو «پارندی» (پارند) از یاران و همراهان اَشَی است و نام این دو غالباً در کنار هم میآید. «آدا» را که در بخشهایی از اوستای نو نام ایزد بخشندهی پاداش و پادافره است، برخی با اَشَی یکی شمردهاند.
ایزدبانو اَشَی را دختر اهورهمزدا، خواهر امشاسپندان و برخوردار از خِرَدِ سوشيانتها خواندهاند. (ار، بند ۲) همچنین اهورهمزدا پدر وی، سپندارمذ مادرش و سروش و رشن و مهر، برادرانش و دین خواهرش شمرده شدهاند.
«ارتیشت» (هفدهمین یشت) سرود ویژهی ستایش و نیایش این ایزدبانوست.
(← ارت، ارتیشت، ارد)