وهیشتوایشتگات (یسنا، هات ۵۳)
نوشتهها: گردانش و گزارش وهیشتوایشتگات، هات ۵۳، از استاد ابراهیم پورداود
ویدئوها: گردانش و گزارش و وهیشتوایشتگاه، هاد ۵۳، از خسرو دادور ایرانشهر در گفتوگو با بانو شیوا (به زودی)
۱ بهترداراییای که شناخته شده، آنِ زرتشت سپیتمان است که از پرتو راستی، مزدا اهورا به او خواهد داد: آری، آن خرمیِ زندگی خوش جاودان، همچنین به آنانی که به کار برند و بیاموزند سخنان و کردارهای دین نیکش را.[1]
۲ و اینان راست که از پندار، گفتار و کردار به خشنودی وی پیوندند، شادمانه به نیایش مزدا و ستایشش. همانا کیگشتاسب، پسر زرتشت سپیتمان و فرشوشتر بیارایند راه راست آن دین رهاننده را که اهورا فروفرستاد.[2]
۳ و این کس را، ای پوروچیست از پُشتِ هچتسب (و) از خاندان سپیتمان، ای جوانترین دختر زرتشت، او (زرتشت) به تو داد. آن آزموده را در پیوند با منش نیک (و) راستی و مزدا، اینچنین با خرد خویش پند پُرس، پاکترپارسایی و نیکاندیشی ورز.[3]
۴ [از زبان جاماسب] آری، این را (پوروچیست را) به دلگرمی به دین رهبری کنم تا که او پدر را خشنود تواند ساخت و شوهر (و) برزیگران و آزادگان را، (آن) پاکدین پاکدینان. بهرهی باشکوه منش نیک… بدو دهد مزدا اهورا از برای دین نیکش، هماره جاودان.[4]
۵ سخنانی به کنیزگان بهشویرونده گویم و به شما (نیز) پنددهنده. آن را به یاد بسپارید و دریابید در نهادهای (خود). در کوشش زندگیِ منش نیک، در راستی، یکی از شما باید بر دیگری برتری جوید، چه این از برای وی مزد خوب خواهد بود.[5]
۶ بهدرستی آن چنین است، ای مردان و زنان، هر آن گشایشی که نزد پیرو دروغ مینگرید، از خود او… گرفته خواهد شد. افسوس برندگان راست خورش بد. رامش برگردد از دروغپرستان که آیینآزارند، اینگونه شما زندگی مینوی خود تباه میکنید.[6]
۷ و شما را مزد این آیین مغ خواهد بود، تا چند که کوششی دلدادهتر در بن و ریشهی شماست، در آنجایی که روان دروغپرست برکنار و نگون، دوتا گشته، نابود خواهد شد. اگر این آیین مغ فروهلید، بانگ دریغ در انجام گفتار شما خواهد بود.[7]
۸ اینچنین بدکرداران فریفته باشند و به آسیب رها گشته، همگان خروش برآرند. بکند از شهریاران خوب، او (مزدا) شکست و گزند به آنان رساند و رامش از آنان به دِههای شاد دهد و زود باشد آنان را آن کسی که بزرگتر است با بند مرگ به رنج اندر کشد.[8]
۹ به بدکیش تباهی سزد؛ اینان که آرزومندند ارجمند را خوار کنند، آن پستشمرندگان آیین که به کیفر ارزانیاند. کجاست آن داور درستکردار که زندگی و آزادی از آنان برباید؟ ایدون تو راست ای مزدا، توانایی که به درویشانِ راستْ زندگیکننده، بهتری بخشایی.[9]
پینوشت:
[1]. در این بند، چنانکه در بسیاری از بندهای گاتها، پیغمبر از خود چون سومین کس نام برده، فرماید: بهترین داراییای که شنیده و شناخته شده اهورامزدا از پرتو دین راستین به من ارزانی خواهد داشت و مرا رستگار و از زندگی جاودانی برخوردار خواهد نمود. همچنین همهی کسانی که دستورهای دین پاکم را به یاد سپرند، از دولت جاودانی ایزدی بهرهور خواهند گردید.
[2]. در بند گذشته دیدیم که پیغمبر فرمود: کسانی که دین راستین را پیروی کنند، در جهان دیگر پاداش یافته به دارایی جاودانی رسند. در اینجا فرماید: یاوران دینم چون کیگشتاسب و پسرم و فرشوشتر که از برای خشنودی مزدا با پندار و گفتار و کردار نیک، راه راست دینرهاننده (= سوشیانت) را بیارایند، درخور همان پاداش خواهند بود.
در یادداشت شمارهی ۵ از بند ۱۳ از هات ۳۴ گفتیم که سوشیانت یا رهاننده و رستگارسازنده و سود جاودانی بخشنده، در اینجا خود پیغمبر زرتشت است.
[3]. این بند دربارهی بیوکانی (= عروسی) پوروچیست (Pouručistā) جوانترین دختر پیغمبر است با جاماسب، وزیر کیگشتاسب. در گزارش پهلوی (= زند) نیز چنین یاد گردیده است: پیغمبر به دختر فرماید: من از برای تو او را به شوهری برگزیدم، اما تو پس از مشورت با خرد خودت تکلیف پارسایی خویش به جای آر.
[4]. در این بند، از زبان جاماسب آنچه بدو در بند پیش پیمان رفته، پیغمبر پاسخ گوید: پوروچیست را راهنمای دین راستین شوم، آنچنانکه پدر و شوهرش و همهی پیروان از کشاورزان و آزادگان از آن پاکدین پاکدینان خشنود مانند. و مزدا اهورا از برای نهاد (دین) ستودهاش پاداش درخشان منش نیک را هماره جاودان بدو ارزانی دارد. به جای نقطهها دو واژه خراب شده است.
[5]. در این بند، روی سخن پیغمبر به همهی کنیزگان (= دختران) است که در جشن بیوکانی (عروسی) هستند و بهویژه به بیوک (= عروس) و داماد که پوروچیست و جاماسب باشند. پیغمبر فرماید: اندرزم درست به یاد بسپارید تا در راه کوششی که در این جهان برای برخوردار شدن از زندگی جاودانی که درخور پاکمنشان است، به کارتان آید.
در راستی یا در دین راستین (اَشَ) باید از همدیگر برتری جویید، چه مایهی رستگاری و شادمانی و پاداش مینوی در این است.
[6]. خوشی و نیکبختی که امروزه نزد پیرو کیش دروغ میبینید، فردا در جهان دیگر از او گرفته خواهد شد. دروغپرستانِ آیینآزار را جز وای و دریغ و خورش زشت دوزخی چیز دیگر نخواهد بود. رامش و بخشایش بهشت از آنان دور خواهد ماند. آری، چنین خواهد بود. اگر شما مردان و زنان نیز در این جهان مانند پیروان کیش دروغین رفتار کنید، هستی و زندگی آیندهی مینوی خویشتن به دست خودتان تباه گردانید.
در بند ۲۰ از هات ۳۱ و در بند ۱۱ از هات ۴۹، از بانگ دریغ و فریاد دروغپرستان و از خورش دوزخی این گناهکاران نیز یاد شده، به آنها نگاه کنید.
در بند ۱۰ از هات ۳۰ نیز از شکست یافتن بدان در پایان سخن رفته است. به جای نقطهها چند واژه خراب و در وزن شعر زیادتی است، به یادداشت آن نگاه کنید.
[7]. یعنی تا هنگامی که از دین برخوردارید، کوشش و جوششی که در رگ و خون دارید، پاداشی را که در آیین مغ و دین راستین پیمان رفته در جهان دیگر از آن خود دانید؛ در همانجایی که روانهای پیروان کیش دروغین در کنارتان از گرانی گناه، پشت دوتا گشته و نگون افتاده، به آسیب اندرند. اگر امروز از جرگه مغان و پیروان پای بیرون نهید، فردا پس از سرآمدن گردش گیتی، وای و افسوس بر زبان رانید.
[8]. در این بند، چنانکه در بند آینده و همچنان در بند ۴ از هات ۴۶، روی سخن پیغمبر باید با کیگشتاسب باشد. مزدا باید چنین شهریارانی برانگیزاند تا دست بیدادگران کوتاه کند، ده و روستا را از گزند آنان برهاند. بکند آن خدای بزرگتر از همه، هرچه زودتر آن بدکرداران را که فریفته شدهاند و در سرای دیگر دچار کردار زشت خویش خواهند شد و ناله و خروش خواهند برآورد، در همین جهان هم به کیفر کردارشان رساند و به زنجیر مرگ و رنج گرفتارشان سازد.
[9]. پیغمبر فرماید: سرانجام، بدکیشان و کسانی که خواستارند ارجمندان و برگزیدگان را (یعنی پیغمبر و پیروانش را) خوار کنند و دین راستین پست دارند، به سزای خود خواهند رسید؛ در دوزخ، در آن جایگاه تباه و گندیده خواهند افتاد، اما در همین جهان، کو آن شهریاری که از روی داد و آیین، آنان را رام و فرمانبردار سازد؟ مزدا به نواختن بینوایان درستکردار و به انگیختن چنین پادشاه دادگر تواناست.
