اوپایری سَئِنَ
اوپایری سَئِنَ: (به معنی «برتر از پرش شاهین یا سیمرغ») نام کوهی است. (یسـ. ۱۰، بند ۱۱ و زام، بند ۳).
در بندهشن، بارها از این کوه که «اَپارسَن» خوانده شده، سخن به میان میآید. از آن جمله، در بخش ۱۲، بند ۹ این کتاب آمده که گذشته از البرز، اپارسن بزرگترین کوه است. آغازش از سکستان و انجامش در خوزستان است و در همان کتاب (بخش ۲۰، بندهای ۱۶ و ۱۷ و ۲۲-۲۱) میخوانیم که هریرود از اپارسن جاری است. هلمندرود که در سکستان است، سرچشمهاش در اپارسن میباشد. مرورود از آپارسن میآید. بلخرود از کوه آپارسن به بامیکان (بامیان) میآید.
بدینسان، میتوان گفت که اوپایری سئن (اپارسن) بخش باختری هندوکش، یعنی سلسلهکوه باباست که پنج هزار و چهارصد و نود متر بلندا دارد و سنگهای خارای آن که دندانهها و شکافها و تیغههایی در آن پدیدار و همیشه برفپوش است، یادآور واژهی اوستایی «ایشکَتَ» است که در زامیادیشت (بند ۳) پیش از نام اوپایری سئن آمده و بارتولومه با قید احتیاط و تردید، آن را «سنگ خارا» معنی کرده است.
در یسنه (هات ۱۰ بند ۱۱) اوپایری سئن از جمله کوههایی است که گیاهِ وَرجاوَندِ «هَوم» بر آن میروید.