ایزد

ایزد

ایزد: (در اوستا «يَزَتَ» و در پهلوی «یَزد» به معنی «ستودنی، درخور ستایش») عنوان کلّی همه‌ی مینُویانِ دستیار و کارگزار آفریدگار در آفرینش اهورایی و نیز عنوانی برای اَشَوَنان و پارسایان بزرگ و ستودنی در جهان استومند است. در اوستا از ایزدان مینُوی و جهانی سخن به میان آمده که اهوره‌‌‌‌‌مزدا سرورِ ایزدان مینُوی و زرتشت سالار ایزدان جهانی است.

واژه‌‌‌‌‌های «یَسنَه» و «یَشت» و «يَزِشْنَ» در اوستا و «ایزد» و «یزد» و «یزدان» (که جمع یزد = ایزد است و امروزه مفهوم مفرد دارد) و «جشن» در فارسی از همین بنیاد است.

در اوستا به نام شمار زیادی از ایزدان برمی‌‌‌‌‌خوریم که هرکدام در سامان آفرینش و زندگی مینُوی و استومند، خویشکاری ویژه‌‌‌‌‌ای دارند و مجموع آنان منظومه‌ی راهبران و کارگزاران آفرینشِ اهورایی را تشکیل می‌‌‌‌‌دهند. در نیایش‌هایِ اوستایی با یادآوری خویشکاری‌های ایزدان است که نیایشگران آنان را می‌‌‌‌‌ستایند و بدانان درود و آفرین می‌‌‌‌‌فرستند و از ایشان یاری می‌‌‌‌‌جویند.

در سرتاسر فرهنگ ایرانی و در زبان و ادب فارسی، نام‌ها و ترکیب‌های بسیاری با واژه‌ی «ایزد» و هم‌ریشه‌‌‌‌‌های آن ساخته و به کار برده شده است.